Column - Het land van bitterzoet
Column 77 keer gelezenAls adolescent zag ik hem in zichzelf verzonken uit het raam staren. Melancholie, zei een kennis van de familie, een leraar Grieks. Ik noem het nostalgie.
Door columnist Rob Rijkschroeff
Vol weemoed denk ik terug aan mijn vader. En in hem aan die lange reeks van omaatjes, ooms en tantes. De trigger is meestal het beluisteren van de aan de Portugese fado verwante krontjongmuziek uit het oude Indië. Of het bekijken van een foto aan de muur of uit het fotoalbum. De herinneringen aan de geuren in hun keukens.
Tweehonderd vijftig jaar geleden was ‘nostalgia’ een ernstige kwaal. De term stond voor een heimwee bij soldaten in een oorlog bij wie het ernstig ontheemd zijn gepaard ging met hevige lichamelijke klachten. Vergelijkbaar met wat in WOI shellshock is gaan heten. Pas sinds 1980 worden zulke verschijnselen beter begrepen en erkend onder de noemer PTSS.
Nostalgie. Sinds de 19e eeuw kwam bij dit woord de nadruk steeds meer te liggen op het ontembare verlangen naar een andere tijd en plaats.
Zoals literaire schrijvers in de Romantiek vluchtten naar het verleden, het exotische, het mysterie van de natuur of naar het buitenaardse en bovennatuurlijke, zo brengen veel hedendaagse radio- en televisiezenders je terug in de tijd; naar de jaren 60, 70 en 80 van de vorige eeuw. Nostalgie ten top. Bedenk voor de aardigheid eens in hoeveel musicals het publiek meegenomen wordt naar een geromantiseerde tijd of plaats.
Het lijkt er steeds meer op dat mensen de industriële ontwikkelingen en de overheersende nadruk op de wetenschap meer dan zat zijn. Persoonlijke emotie, gevoel, verbeelding, daar lijkt men meer behoefte aan te hebben. Precies zoals dat het geval was tijdens de Romantiek, de periode waarin men zich zo openlijk en nadrukkelijk verzette tegen de Verlichting en de opkomende Industriële Revolutie.
Nog zie ik mijn vader minutenlang staren in het niets. Naar zijn herinneringen kon ik slechts raden. Nu het mij zelf met enige regelmaat overvalt, doorvoel ik beter wat hem bezielde.
Een bitterzoet gevoel van verlangen en nostalgie.
