Muziekvereniging Scheldegalm bereikt mijlpaal van 140 jaar

Hansweert - Muziekvereniging Scheldegalm bestaat woensdag 30 september precies 140 jaar. In die tijd veranderde er veel voor de vereniging. Het aantal muzikanten nam af, samenwerkingen werden belangrijker en ook de manier waarop Scheldegalm zich laat zien veranderde. Toch klinkt de muziek nog altijd in Hansweert. “Dat Scheldegalm na 140 jaar nog steeds staat, is best bijzonder”, zegt voorzitter Jim Kortlever.

Door Sarah Klopmeijer

Het jubileum werd afgelopen juni al uitgebreid gevierd met een middag vol muziek op het dorpsplein. Verschillende bevriende muziekverenigingen en volksdansvereniging Scaldis traden op en het Nieuw Talenten Orkest De Bevelanden 2.0 gaf er zijn eerste concert voor publiek. Dat het festival midden in een hittegolf viel, zorgde vooraf nog voor twijfel. “We hebben iedere dag overleg gehad: moeten we het wel door laten gaan of niet?” Uiteindelijk werden extra tenten en parasols geregeld en stonden er flessen water klaar.

De belangstelling bleek groter dan verwacht. “Er kwamen echt veel mensen uit het dorp, maar ook van buiten Hansweert. Ondanks de hitte bleef het publiek zitten.” Rond de officiële verjaardag wordt het jubileum nog een keer gevierd, ditmaal alleen met de leden. “Om te vieren dat we het met z’n allen al zo lang voor elkaar krijgen om Scheldegalm draaiende te houden.”

Dorpsrivaliteit

Daarmee houdt de vereniging een geschiedenis in stand die op 30 september 1886 begon. De aanleiding voor de oprichting was volgens Kortlever voor een deel de rivaliteit tussen de omliggende dorpen. Kruiningen en Wemeldinge hadden al een muziekvereniging en in Hansweert ontstond het idee dat het dorp er ook een moest hebben.
Vijf inwoners van Hansweert speelden destijds bij de fanfare in Kruiningen en waren bereid over te stappen. Nadat ook het benodigde geld was gevonden, werd Scheldegalm opgericht in Hotel-Restaurant Het Paviljoen.

Van de lange geschiedenis van de vereniging is nog het nodige bewaard gebleven. Scheldegalm beschikt sinds het begin van de twintigste eeuw over een eigen repetitielokaal. Daar wordt niet alleen gerepeteerd, maar worden ook muzieklessen en bijeenkomsten gehouden. Aan de muren hangen groepsfoto’s uit verschillende periodes en in de prijzenkast liggen medailles en aandenkens van concoursen uit onder meer de jaren twintig, dertig en veertig. “Als je daar bent, zie je echt de evolutie van de vereniging door de jaren heen.”

Kortlever begon zelf ruim twintig jaar geleden met muziek maken. In die tijd was Scheldegalm volgens hem veelvuldig op straat te zien. “Met Koninginnedag, Sinterklaasintochten en dat soort zaken liep je als kind al achter de muziek aan.” Een deel van die tradities bestaat nog altijd, al kreeg de vereniging de afgelopen jaren ook met moeilijkere periodes te maken. Vooral corona zorgde voor een terugval en ledenverlies.

Scheldegalm telt momenteel een kleine dertig leden. De leeftijden lopen flink uiteen: het jongste lid is een slagwerkleerling van twaalf jaar, terwijl het oudste lid inmiddels in de tachtig is. “Aan de bovenkant zie je mensen afvallen. De uitdaging is om ze er aan de onderkant weer bij te krijgen.”

Plaats voor samenwerking

Om ook met minder muzikanten een volledig orkest te kunnen vormen, zocht Scheldegalm de samenwerking met Eendracht Maakt Macht (EMM) uit Kruiningen. Sinds januari 2025 spelen de harmonieorkesten samen. Later gingen ook de slagwerkgroepen samenwerken. Beide verenigingen bestaan nog zelfstandig, maar vormen voor optredens één orkest.

Daarmee is juist de rivaliteit die ooit een rol speelde bij het ontstaan van Scheldegalm opzijgezet. “De ouderwetse vete met Kruiningen hebben we helemaal aan de kant gegooid. Zij gelukkig ook”, zegt Kortlever. “Als we compleet zijn, zitten we nu met een orkest van vijftig man. Daar komt een kwaliteit uit waar we zelf ook van stonden te kijken.”

Volgens hem is die samenwerking belangrijk om harmoniemuziek ook in de toekomst te kunnen blijven spelen. Scheldegalm probeert daarbij opnieuw te zoeken naar manieren om mensen voor de muziek te interesseren. “Hoe kunnen we harmoniemuziek weer hip en happening maken? Dat is best lastig.”

Nieuwe initiatieven moeten daarbij helpen. Via de overkoepelende vereniging Samenspelen aan Zee werkt Scheldegalm mee aan het Nieuw Talenten Orkest. Volwassenen die nog nooit een instrument hebben gespeeld of dat lang geleden voor het laatst deden, krijgen een instrument en werken in tien repetities toe naar een concert. Na twee rondes zijn volgens Kortlever op de Bevelanden ruim vijftig mensen aan het muziek maken gebracht.

Muziek blijven maken

Ook in Hansweert zelf wil Scheldegalm zichtbaar blijven. De vereniging organiseert onder meer samen met de Scheldedweilers het jaarlijkse dweilbandfestival en treedt op tijdens activiteiten in het dorp. Dat hoeft volgens Kortlever niet altijd groots te worden aangepakt. Vorig jaar besloot het orkest bijvoorbeeld op het dorpsplein een kerstconcert te geven met zowel harmoniestukken als bekende kerstmuziek. “We hadden verder geen stoelen voor publiek neergezet. Op een gegeven moment stonden er gewoon vijftig, zestig mensen te luisteren. Toen dachten we wel: we worden toch echt gewaardeerd.”

Kortlever hoopt dat Scheldegalm die rol ook de komende jaren kan blijven vervullen. Nieuwe muzikanten zijn daarom altijd welkom, zowel beginners als mensen die vroeger een blaas- of slagwerkinstrument hebben gespeeld.

Over tien jaar wacht met het 150-jarig bestaan een volgend groot jubileum. Tegen die tijd hoopt Kortlever vooral dat het ledenaantal weer is gegroeid. “Niet alleen omdat wij groter willen worden, maar omdat we meer mensen aan het muziek maken willen krijgen. Of weer terug aan het muziek maken willen krijgen. En dat we gewoon lekker kunnen blijven doen waar we mee bezig zijn: mooie muziek maken.”