Schrijversduo vertelt het verhaal achter Yerseke in nieuw boek

Yerseke - Het begon niet met een uitgeefplan of een opdracht, maar met een persoonlijke zoektocht. Toch groeide het uit tot een boek dat volgens de auteurs veel verder reikt dan Yerseke alleen. In Yerseke | Yese bundelen Ruben Koman en Jan Kuipers hun kennis, ervaring en verschillende invalshoeken in een omvangrijke beschrijving van het dorp, zijn geschiedenis en zijn plek in Zeeland en daarbuiten. De presentatie van het boek vindt plaats op donderdag 11 juni in het Mosselhuis, waar het eerste exemplaar wordt aangeboden aan Hugo de Jonge.

Door Sarah Klopmeijer

Voor Ruben Koman begon het project onverwacht. De projectleider en volksverhalenonderzoeker uit Zeist kende Yerseke lange tijd vooral van naam. “Ik was nog nooit in Yerseke geweest,” zegt hij. Een ongeluk bracht hem ertoe zich te verdiepen in zijn familiegeschiedenis. “De neuroloog zei: je moet gaan puzzelen. Toen ben ik gaan uitzoeken waar mijn familie vandaan komt.”
Die zoektocht leidde hem via archieven en oude documenten naar Yerseke, waar zijn voorouders eeuwenlang leefden en werkten. Wat begon als stamboomonderzoek, groeide uit tot een steeds bredere interesse in het dorp zelf.

Van puzzel naar verhaal

Koman raakte steeds dieper betrokken bij het historische materiaal. Hij beperkte zich niet tot bestaande boeken, maar ging ook zelf aan de slag met oude bronnen. “Langzaam ben ik me gaan verdiepen in het Middelnederlands en in het Latijn.” Daarmee verzamelde hij veel informatie over het oude Yerseke, maar bleef één vraag knagen: wat doe je met al die kennis?

Het antwoord lag voor hem niet in een soloproject. “Ik dacht: ik heb echt een Zeeuw nodig. Maar ik wil dan ook de beste Zeeuw hebben.” Die vond hij in Jan Kuipers, geboren in Zaamslag en woonachtig in Kattendijke. Kuipers publiceerde meer dan 85 boeken over historische en Zeeuwse onderwerpen, maar ook fictie, kinderboeken en poëzie. Daarnaast was hij jarenlang verbonden aan onder meer Erfgoed Zeeland en werkte hij mee aan tal van regionale publicaties.
Kuipers kende Koman al van naam en eerdere publicaties. “Ik ben natuurlijk ook schrijver en hij heeft volksverhalenboeken geschreven,” zegt hij. Toen Koman hem benaderde, herkende hij meteen de potentie van het plan. “Ik had al veel geschreven over visserijgeschiedenis en oesterputten. Dus ik heb gezegd: dat lijkt me een goed idee.”

Twee achtergronden, één boek

Hoewel Koman en Kuipers verschillend werken en uit uiteenlopende disciplines komen, blijkt juist die combinatie bepalend voor het boek. Koman bracht zijn ervaring met volksverhalen, etnologie en diep archiefonderzoek in, terwijl Kuipers putte uit zijn brede kennis van Zeeland, landschap, erfgoed en recente geschiedenis.

Identiteit als rode draad

Een belangrijk thema in het boek is de ontwikkeling van de Yersekse identiteit. Volgens Kuipers is die minder vanzelfsprekend en minder oud dan vaak wordt gedacht. “Rond 1870 is het dorp totaal van karakter veranderd,” zegt hij. De overgang van verzamelen en vissen naar het kweken van mosselen en oesters bracht economische groei, maar ook sociale veranderingen met zich mee.

Die ontwikkelingen zorgden ervoor dat Yerseke uitgroeide tot wat het nu is, maar volgens de auteurs bleef het dorp zich ook steeds aanpassen. “Yerseke staat bekend als mosseldorp,” zegt Koman, “maar het is veel meer dan dat.”
Kuipers plaatst dat in een bredere context. “Yerseke ligt pal aan de Oosterschelde en heeft zijn identiteit daar voor een groot deel aan te danken.” Het water, het landschap en het verdronken land van Zuid-Beveland spelen volgens hem een sleutelrol in het verhaal. Zonder die geschiedenis zou Yerseke er vandaag anders hebben uitgezien.

Voor en mét Yerseke

Bij het schrijven van het boek zochten de auteurs actief contact met het dorp. Inwoners leverden foto’s en verhalen aan via de Facebookgroep Yese Toen en Nu, die ook in het boek zijn opgenomen. Daarnaast kwam er financiële steun van lokale ondernemers, met Tourist Shop Yerseke als hoofdsponsor.

Ook werd samengewerkt met organisaties als Zeeuwse Landschap en het Geopark Schelde Delta voor beeldmateriaal van onder meer de Yerseke Moer. Daarmee wilden de auteurs laten zien hoe natuur en geschiedenis in en rond het dorp nog altijd zichtbaar met elkaar verbonden zijn.

Meer dan een lokaal verhaal

Volgens Kuipers is Yerseke | Yese nadrukkelijk niet alleen bedoeld voor inwoners van het dorp. “Het is een mozaïeksteentje van de Nederlandse cultuur,” zegt hij.
Juist omdat Yerseke zo’n duidelijke relatie heeft met water, economie en landschap, vertelt het volgens hem een verhaal dat ook buiten Zeeland herkenbaar is.

Voor Koman heeft het project ook persoonlijk iets blijvends opgeleverd. “Ik was nog nooit in Yerseke geweest,” zegt hij. “En nu ga ik er regelmatig met mijn gezin naartoe. Dat is toch bijzonder.”